İslami Bilgiler - Soru ve Cevap

Yanılarak vacibin terkin­den dolayı iki secde, bir teşeh-hüd ve selam vacib olur.
Sehiv secdesi yapılmasını gerektiren durumlar tekrarla­nırsa dahi sehiv secdesi tek­rarlanmaz. Bir sehiv secdesi hepsi için geçerlidir.
Sehiv secdesi namazdaki bir yanılgıdan dolayı meydana gelen noksanlığı telafi etmek için meşru olduğundan, na­maz kılanın vacibi kasden ter-ketmesi durumunda hem gü­nahkar olur, hem de bu nok­sanı telafi etmesi için namazı i-ade etmesi vacib olur.
Bilerek vacibin terkedilmesi durumunda sehiv secdesi yapıl­maz. Ancak zayıf bir görüşe gö­re, üç şey bunun dışındadır.
1. İlk oturuşu terketmek,
2. Birinci rek'atın bir secde­sini namazın sonuna bırakmak.
3. Bir rükün (üç kere sübhanALLAH) söyleyebilecek zaman mik-tarınca düşünceye dalarak bir şey yapmamak.
Sehiv secdesi selamdan sonra yapmak sünnettir. En doğru görüşe göre, sehiv sec­desini sağ tarafına selam ver­meden önce yapmak tenzihen mekruhtur.
Sehiv secdesini düşüren sebepler:
1. Sabah namazının sela­mından hemen sonra güneşin doğması.
2. İkindi namazında selam vermeden hemen önce güneşin renginin kızıllaşması.
3. Selamdan sonra namazı devam ettirmeye engel; gülmek, konuşmak, yemek-içmek gibi bir durumun bulunması.
Sehiv secdesi hususunda imama uyan ve imama sonradan yetişenin hükmü:
1. İmama uyanın yaptığı yanlışlıktan dolayı sehiv sec­desi yapması gerekmez. Ancak imam bir yanlışlık yaparsa, imamla birlikte sehiv secdesi yapar.
2. İmama sonradan yeti­şen, imamla beraber sehiv sec­desi yapar. Sonra namazdan geriye kalan kısmı kılmak için ayağa kalkar.
3. İmama sonradan yeti-şen, imam selamı verdikten son-ra namazdan kavuşamadığı rek'atları kaza ederken, sehiv secdesini gerektiren birşey ya­parsa, bunun için de sehiv sec-desi yapar. Fakat lahik olan kişi (Lahik: Namaza imamla birlikte başladığı halde kendisine uyku, gaflet veya cemaatın çokluğundan dolayı bir zahmet veya abdesti bozan birşey arız olupta namazın tamamını veya bir kısmım kılmayan kişidir)kaçırdığı kısımları imam selam verdikten sonra tek başına kılarken yanılarak yaptığı bir yanlışlıktan dolayı sehiv secdesi yapmaz.
Cuma ve bayram namazlarında imam, sehiv secdesini gerektiren bir durum olduğu halde sehiv secdesi yapmaz.
Çünkü bu, cemaatin çok olması sebebiyle fitne ve karışıklığa sebep olur.
En doğru görüşe göre imam veya tek başına namaz kılan kimse, farz namazlarının ilk oturuşunu yanılarak terkedip üçüncü rek'ata kalkarken yanıldığını anlasa, tamamen doğrulmamış oturur ve bu kişiye sehiv secdesi lazım gelmez.
İmama uyan kimse ikinci rek'ata kalksa -tamamen doğrulmuş bile olsa- nafile namaz kılanın böyle bir durumda oturması gerektiği gibi oturur.
İmama uyanın oturması imama uymasının gerekliliğinden dolayıdır. Nafile namaz kılanın oturmasının gerekli oluşu ise, nafilenin her iki rek'atının bir namaz kabul edilip farz oturuşu terketme durumu olduğundandır.
4. Farz namazlarda imam veya tek başına kılan, birinci oturuşu terkedip üçüncü re­k'ata kalkması durumunda a-yakta durmaya daha yakın; ya­ni sırtı eğik olmakla beraber belden aşağısı düzelmiş bir du­rumda iken geriye dönerse se­vin secdesi yapar.
Oturması haline daha ya­kın bir durumda iken geriye dönerse sehiv secdesi yapması gerekmez.
Tamamen doğrulduktan sonra yanıldığını anlayıp geriye döner ve oturursa, namazın bozulup bozulmadığı ihtilaf­lıdır. Bu iki görüş ayrı ayrı ki­taplarda sıhhata nisbet edil­miştir. Sahih olan, namazın bozulduğudur diyenler illet olarak farz olan ayakta dur­manın farz olmayan birinci o-turuş için terkedilmesini gös­termişlerdir. Sahih olan na­mazın bozulmadığıdır diyenler ise, illet olarak bir rek'attan daha az olan şeyi namaza ilave etmenin namazı bozmayacağı esasını almışlardır.
5. İmam veya tek başına kılan son oturuşu yanılarak terkedip fazla bir rek'ata kalkarsa, o fazla rek'atı secde ile kayıtlamadıkça; yani nama­zına tam bir rek'at ilave etme­dikçe oturmaya döner ve farz olan son oturuşu tehir ettiği i-çin sehiv secdesi yapar.
6. Son oturuşu yanılarak terkedip kalktığı fazla rek'atın secdesini yapması durumunda bütün namazı nafileye döner. dilerse -ikindi namazında olsa bile beşinci rek'ata altıncı rek'atı, sabah namazında ise ü-çüncü rek'ata dördüncü rek'atı ilave eder. Sahih olan görüşe göre, bu şekilde ilave yapmanın hiçbir kerahati yoktur. Ve sehiv secdesi gerekmez. Bu kıldığı na­mazlar nafile olduğundan farz namazları yeniden kılar.
7. Son oturuşu yaptıktan (teşehhüd miktarı oturduktan) sonra selamdan önce yanılarak ayağa kalksa oturur ve teşehhüdü i-ade etmeden sela verir. Şayet o (fazladan) rek'atın secdesini ya­parsa farzı batıl olmaz. Fazla rek'ata, iki rek'atlı nafile ola­bilmesi için bir rek'at daha i-lave eder ve her iki durumda sehiv secdesi yapar.(1)

SORU
Namaz kılarken hangi rek'atı kıldığı konusunda şüphe eden kişi ne yapmalıdır?
NAMAZDA ŞÜPHE
Cevap:
Bir kimse kılmakta olduğu namazı tamamlamadan rek'at sayısında "mesela; üç mü yok­sa dört mü kıldım şeklinde" şüphe etse bakılır; eğer şüphe olayı bu kişinin başına ilk defa gelmişse veya şüphelenmek kişinin adeti değilse, namazı batıl olur. Bu namazı yeniden kılar. Eğer kişi çoğu kez na­mazda kaç rek'at kıldığı konu­sunda şüpheye düşüyorsa ga­lip olan bir kanaati yoksa, en az rek'atı esas alarak namaza devam eder. Çünkü en azı hak­kında kesin bir bilgi vardır. Böyle bir kimse farz veya vacib olan oturuşu terketme ihtima­linden kaçınmak için namazın sonu olarak veya birinci oturuş yeri olarak vehmettiği rek'ata oturur.
Mesela: Öğle namazım kı­lan bu kişi namaz kılarken i-kinci rek'at mı, yoksa üçüncü rek'at mı olduğunda şüpheye düşse ve bu hususta galib-i zannı olmasa, kendisi az olan ikinci rek'atta kabul eder ve namaza öylece devam eder; yani o rek'atta oturur. Sonra üçüncü rek'ata kalkar, üçüncü rek'atın secdesinden sonra yine oturur. Çünkü vehmine göre bu rek'at dördüncü rek'at olabilir.
Şayet selam verdikten son­ra rek'at sayısında şüphe ede­cek olursa, bu namazı yeniden kılması gerekmez. Ancak kişi namazdan sonra kesin olarak bir rek'at terkettiğine inanırsa, o zaman namazı yeniden kıl­ması gerekir.(2)
1-2) Hasan bin Ammar bin Ali eş-Şurun bilali. Nur'ul İzah Merakı'l Felah ve Tahtavi ile beraber shf. 374-387.

SORU
Secde ayetleri hakkında bizi bilgilendirir misiniz?
SECDE ÂYETLERİ
Cevap: Secde ayetleri 14'tür.
1. Araf 206. ayet
2. Ra'd 15. ayet
3. Nahl 49. ayet
4. İsra 107. ayet
5. Meryem 58. ayet
6. Hac 18. ayet
7. Furkan 60. ayet
8. Neml 24. ayet
9. Secde 16. ayet
10. Şad 24. ayet
11. Fussilet 37. ayet
12. Necm 62. ayet
13. İnşikak 21. ayet
14. İkra 19. ayet
Bu ayetlerden birini okuyana ittifakla, sahih olan görüşe göre de din­leyene tilavet secdesi va­ciptir.
Tilavet secdesini ge­rektiren ayet namazın dı­şında okunacak olursa, hemen ardından secde e-dilmesi gerekmez. Daha sonra yapılabilir. Ancak sonraya bırakılması ten-zihen mekruhtur. Arap-çadan başka bir dille secde ayetini okuyan bir kimsenin secde etmesi vaciptir.
Secde ayetindeki "sec­de" kelimesini önceki veya sonraki kelimelerden birisiyle beraber okumak, sahih olan görüşe göre ayetin tamamını o-kumak gibidir.
Tilavet secdesinin vacib olup olmadığı kişiler:
1. Maksadı Kur'an din­lemek olmasa bile, secde ayet­lerinden birini işiten kimseye işittiği anda cünup dahi olsa, cünuplükten temizlendikten sonra tilavet secdesi yapması vacibtir.
Secde ayetini işiten hayızlı veya lohusa kadına secde vacib olmaz. Aynı şekilde cemaatla namaz kılarken imama uyan­lardan bir kişinin secde ayetini okumasıyla ne imama ne de imama uyanlara tilavet secdesi namaz içinde ve namazdan sonra vacib olmaz. Çünkü; i-mam kıraat yaptığından dola­yı imama uyanın kıraat yapma­sı yasaklanmıştır. Buna rağ­men kıraat ederse, bu kıraatin hür hükmü olmaz.
2. İmam ve cemaatı na-mazda iken secde ayetini na-mazda olmayan birinden işit­seler, namazdan sonra secde ederler. Namazdan sonra tek-rar secde etmeleri gerekir.
3. İtimat edilen görüşe göre manasını anlamak şartıyla secde ayetinin Farsça; yani Arapçadan başka bir lisanla dinlemesiyle tilavet secdesi vacip olur.
4. Uyuyan veya deli olan bir kişiden secde ayeti­nin işitilmesiyle secde­nin vacib olup olmayaca­ğı ihtilaflıdır.
5. Bir kimse secde a-yetini papağan yahut ka­yıt aletlerinin şeritlerin­den veya ses yankısından dinlerse secde vacib ol­maz.
Tilavet secdesi ne zaman ve ne şekilde yapılır?
1. Namaz esnasında okunan secde ayetinden sonra üç veya daha fazla ayet okunup kıraat uza-tılacaksa, tilavet secdesi, secde ayetinden hemen sonra, namazın kendi ruku ve secdesinden başka bir ruku ve secde ile yerine getirilir. Sonra da kalkıp kıraata devam eder.
2. Namaz kılan, na­mazdaki kıraatini secde ayetleriyle sona erdirirse veya secde ayetinden sonra bir veya iki ayet o-kuyup kıraati uzatmaya-caksa, tilavet secdesini secde ayetinden sonra o-kunan bir veya iki ayetin peşinden niyet ederek namazın rukusuyla veya niyet etmeksizin namazın secde-siyle eda eder. Namazın kendi secdesi, tilavet secdesini yerine geçsin diye niyet edilmese de onun yerine geçer. Ancak namazdaki rüku'un tilavet secdesi yerine geçme­sine niyet edilmesi lazımdır.
3. Bir kimse imamdan sec­de ayetini işitse ve o imama uy­masa veya imamın secde aye­tini okuduğu rek'atta değil de başka bir rek'atta imama uysa en zahir olan görüşe göre, bu kişi tilavet secdesini namazın dışında yerine getirir.
4. Namaz içinde okunan secde ayetinin secdesi namazın dışında eda edilmez.
5. Bir kimse namazın dı­şında bir secde ayetini okuyup secdesini yaptıktan sonra, aynı yerde namaza durup o ayeti o-kursa, yine secde eder. Şayet evvelki; yani namazın dışında­ki ayetin secdesini yapma-mışsa, namazdaki secde iki ti­lavet secdesi için yeterli olur.
6. Aynı yerde aynı secde a-yetini tekrar tekrar okuyan kişiye bir secde yeterlidir.
Ancak, değişik yerlerde ay­nı secde ayetini tekrar kısa ve­ya aynı yerde ayrı ayrı sureler-deki secde ayetlerini okusa bunlar için bir kere secde et­mek yeterli değildir. Herbiri için ayrı secde yapmak gereklidir.
İçinde secde ayeti bulunan bir sureyi okuyup o sure için­deki secde ayetini atlamak mekruhtur. Aksi; yani sure içe­risindeki secde ayetini okuyup surenin diğer ayetlerini oku­mamak mekruh değildir.
Secde ayetine evvelinden ve­ya sonrasından bir veya daha fazla ayet eklemek menduptur.
Secde yapmaya hazırlıklı olmayanın yanında secde aye­tini gizlice okumak menduptur.
Oturan kişinin tilavet sec­desi için ayağa kalkıp sonra secde etmesi menduptur.
Tilavet secdesi şu şekilde yapılır:
Ellerini kaldırmaksızın ti­lavet secdesinin sünnet olan i-ki tekbiri arasında bir secde yapmaktır. Tilavet secdesinde teşehhüd ve selam yoktur.(1)
 

İstihare Namazı

İstihare "hayırlı olanı istemek" anlamına gelir. İnsanlar, kendileri için önemli olan bir karar verecekleri veya bir seçim yapacakları zaman, bazan belki eldeki verilerin yetersizliği sebebiyle veya çeşitli sebeplerle dünya ve ahiret baımından kendileri için hangi seçimin hayırlı olacağını kestiremezler ve bunu bilmek için çeşitli çarelere başvururlar. Mesela, Peygamber imiz'in nübüvetle görevlendirildiği sıralarda Araplar'dan bir kimse yolculuğa şıkmak istendiğinde, bu yolculuğun kendisi için hayırlı olup olmadığını anlamak için fal oklarına başvururdu. Peygamberimiz bu adeti kaldırarak onun yerine istihareyi getirmiş ve şöyle buyurmuştur: (1)

" Biriniz bir iş yapmaya niyetlenince farzın dışında iki rek'at namaz kılsın ve şöyle desin: Ey Allahım, ilmine güvenerek senden hakkımda hayırlısını istiyorum, gücüme güç katmanı istiyorum. Sınırsız lutfundan bana ihsan etmeni istiyorum, gücüme güç katmanı istiyorum. Ben bilmiyorum, ama sen bilyorsun, ben güç yetremem ama sen güç yetirirsin. Ey Allahım! Yapmayı düşündüğüm bu iş, benim dinim, dünyam ve geleceğim açısından hayırlı olacaksa, bu işi benim hakkımda takdir buyur, onu bana kolaylaştır, uğurlu ve bereketli eyle. yok eğer benim, dünyam ve geleceğim için kötü ise, onu benden, beni ondan uzaklaştır. Ve hayırlı olan her ne ise sen onu takdir et ve beni hoşnut ve mutlu eyle!" (2)

Namazda, makbul olanı; ilk rekatta Fatiha ve Kafirun Suresi, ikinci rekatta ise Fatiha ve ihlas suresi okumaktır. İki rek'at namaz kılıp bu duayı yaptıktan sonra, kalbe doğacak istek veya nefretle, yahut yapıcı veya engelleyici sebeblerle işin hayırlı olan tarafı gerçekleşmiş olduğuna kanaat beslenir ve buna rıza gösterilir. Namazı kıldıktan sonra dünya kelamı etmemek, sağ tarafa ve kıbleye doğru yatmak, uymaya çalışırken kalpten "Allah Allah" demek güzel olan şeylerdir. Bu namazı buradan okuyup, tatbik etmek isteyenlerden bir dileğimiz olacak, Yukarıdaki Peygamber efendimizin yukarıdaki duasını kendi sıkıntısına, problemine uyarlayıp kalbinden okuduktan sonra;

3 ihlas ve 1 Fatiha'yı da başta Peygamberimize, sevdiklerine ve Zamanın Sahibine hediye eylesin. Onların yüzü suyu hürmetine bu aciz kulunun anlayacağı şekilde her şeyi aşikar göstersin, perdeleri aralasın diye Allah'a dua etsin. Dua esnasında:
Allah ile konuşur gibi dua etsin,
Etrafını saran melekleri hissetsin,
Dua esnasın da gözlerini kapatsın,
Boynunu büksün,
Allah'ın aciz bir kulu olduğunu hisssetsin.

Birinci defada sonuç alınamazsa üç kere veya yedi defa tekrarlanabilinir.

Sammi olarak yapıldığı takdirde, kalbe doğuş olabilir, istihare sonucu bir ferahlık ve rahatlık olursa o işin hayırlı olacağına, sıkıntı ve darlık olursa olumsuz olacağına işaret edilir. Gündüz yapılacağı gibi, iyice konsantre olunabilmesi için geceleyin yatmadan hemen önce yapılması tavsiye edilir. İstihare için uykuya yatma ve rüya bekleme şartı olmadığıda unutulmasın. Allah bunu samimi olarak isteyenlere bir işaret veya ipucu verir.

O kapısına geleni geri çevirmez. O'nun kapısı umutsuzluk kapısı değildir.